BIP GOV
BIP Książeczki zdr..enia szpitalne Czynniki alarmowe o..pomorskim za 2015r.

Czynniki alarmowe oraz analiza sytuacji epidemiologicznej zakażeń szpitalnych w woj. zachodniopomorskim za 2015r.

Czynniki alarmowe oraz analiza sytuacji epidemiologicznej

zakażeń szpitalnych w woj. zachodniopomorskim za 2015r.

 

Mimo kompleksowych działań przeciwepidemicznych podejmowanych przez działające w szpitalach zespoły ds. kontroli zakażeń szpitalnych, środowisko szpitalne stanowi rezerwuar drobnoustrojów i szczególnie sprzyja wytwarzaniu mechanizmu oporności patogenów na antybiotyki. Przyczyną zakażeń szpitalnych może być praktycznie każdy rodzaj czynnika zakaźnego począwszy od wirusów poprzez bakterie i grzyby aż po pasożyty. Interakcja drobnoustrojów środowiska szpitalnego, stanu odporności organizmu pacjenta oraz różnych dróg transmisji ma istotne znaczenie w rozwoju zakażeń szpitalnych. Ponadto rozwój medycyny i procedur wysokospecjalistycznych oraz intensywnej terapii sprzyja występowaniu zakażeń szpitalnych.

Zakażenia szpitalne można podzielić na dwie grupy:

  • pojedyncze przypadki – wystąpienie zakażenia tylko u jednej osoby;
  • szpitalne ognisko epidemiczne - wystąpienie co najmniej dwóch przypadków zakażeń, powiązanych łańcuchem epidemiologicznym, wywołanych tym samym drobnoustrojem.

Rejestr  zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych prowadzony jest przez szpitale w formie indywidualnych kart rejestracji w porządku chronologicznym lub alfabetycznym, zgodnie z przepisami art.14 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (j.t. Dz.U. z 2013r. poz. 947 z późn.zm.). Zasady prowadzenia rejestru zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych, udostępniania danych nim objętych oraz okres ich przechowywania przez szpital określają przepisy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2011 roku w sprawie listy czynników alarmowych, rejestrów zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych oraz raportów o bieżącej sytuacji epidemiologicznej szpitala ( Dz.U. z 2011r. Nr.294, poz.1741)

W ciągu kilkudziesięciu lat zmieniła się struktura epidemiologiczna zakażeń szpitalnych. W latach sześćdziesiątych XX wieku głównym czynnikiem zakażeń były bakterie Gram-dodatnie (głównie Staphylococcus aureus). W kolejnych latach dominującym czynnikiem etiologicznym stały się bakterie Gram-ujemne (Escherichia coli i Pseudomonas aeruginosa) oraz w dalszym ciągu Staphylococcus aureus. W latach dziewięćdziesiątych i po dzień dzisiejszy głównego znaczenia  w etiologii zakażeń szpitalnych nabrały lekooporne szczepy bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych tj. wysoce lekooporne Enterobacteriaceae spp. wytwarzające karbapenemazy typu KPC+, MBL (w tym NDM) lub OXA-48, również ESBL+ AMPc oraz szczepy laseczki beztlenowej  Clostridium difficile i wytwarzane przez nie toksyny A i B.

Po przeanalizowaniu Raportu rocznego za 2015r. dotyczącego czynników alarmowych w jednostkach szpitalnych ustalono, że dominującym czynnikiem etiologicznym zakażeń szpitalnych w woj. zachodniopomorskim w przypadkach pojedynczych stanowiły Rotawirusy (1053 zarejestrowane zakażenia), które dominowały na oddziałach pediatrycznych i zakaźnych (25%). Należy zauważyć, iż ilość zakażeń rotawirusem zmniejszyła się w 2015 roku o 372 przypadki (26,11%) w stosunku do 2014 roku.

 Natomiast na oddziałach niezabiegowych dla dorosłych, zabiegowych chirurgicznych dorosłych oraz oddziałach intensywnej terapii dorosłych dominowały następujące czynniki alarmowe:

  • Klebsiella spp. ESBL(+) – 739 szczepy (17,54%), w 2014r. – 693 szczepy;
  • Escherichia coli ESBL+) – 402 szczepy (9,54%), w 2014r. – 472 szczepy;
  • Enterobacter spp. ESBL(+) – 126 szczepów (4,57%), w 2014r. – 149 szczepów;
  • Staphylococcus aureus MRSA – 350 szczepów (8,31%), w 2014r. – 281 szczepy;
  • Pseudomonas aeruginosa – 280 ( 6,65%), w 2014r. – 257 szczepów;
    • Acinetobacter – 198 szczepów – (4,7%), w 2014r. – 194 szczepów.

Największą liczbę szczepów Pseudomonas aeruginosa stwierdzono w ww. oddziałach oraz w oddziale oparzeniowym – 286 (8,65%), w 2011r. – 158 szczepów.

       W 2015 roku znacznie zwiększył się udział Clostridium difficile wśród czynników etiologicznych w oddziałach niezabiegowych dorosłych i oddziałach zakaźnych, gdzie wyizolowano ten patogen 529 razy (12,56%), w 2014 roku zakażeń o tej etiologii było 336 przypadków. Także w w/w oddziałach stwierdzono 43 przypadki HCV (1,02%) .

         Ponadto stwierdzono 34 przypadki Enterococcus spp. VRE , przy czym największą ilość tych patogenów wyizolowano w oddziałach  intensywnej terapii dorosłych, hematologii/ onkologii oraz oddziałach zabiegowych i niezabiegowych dorosłych. Dodatkowo  zarejestrowano 54 przypadki zakażeń grzybiczych o etiologii Candida tj nieznacznie więcej niż w 2014r. ( zarejestrowano wówczas 40 takich zakażeń).

         Analizując ww. dane największą  liczbę zakażeń odnotowano, podobnie jak w latach ubiegłych na oddziałach intensywnej terapii, co wynika ze specyfiki oddziałów tj. faktu hospitalizowania najciężej chorych z innych oddziałów z niewydolnością wielonarządową i znacznie osłabioną odpornością, a także stosowania procedur wysokospecjalistycznych.

         Z Raportu rocznego wynika, że liczba pacjentów z zakażeniem wywołanym biologicznym czynnikiem w przypadkach pojedynczych, u których wykryto drobnoustrój chorobotwórczy przed przyjęciem lub w badaniu pobranym do 72 godz. od przyjęcia do podmiotu leczniczego w stosunku do ogółu stanowiła 60,38%, natomiast wykrytych w badaniu po upływie co najmniej 72 godz. od przyjęcia do podmiotu leczniczego – 39,62%.

         W analizie częstości występowania ognisk epidemicznych w latach 2011-2015 utrzymywała się tendencja wzrostowa - w 2011 roku odnotowano 13 ognisk epidemicznych, natomiast w roku 2015 - 26 ognisk epidemicznych, w których zakażeniu uległo 170 osób, co świadczy o znacznej poprawie monitoringu i zgłaszalności zakażeń.

         Na przestrzeni ostatnich czterech lat poprawie uległa jakość prowadzonych dochodzeń epidemiologicznych przez Zespoły ds. Zakażeń Szpitalnych, bowiem
w dochodzeniach epidemiologicznych coraz częściej udaje się ustalić prawdopodobne źródło/przyczyny i okoliczności wystąpienia zakażenia szpitalnegotj. w 2014 roku na 14 ognisk źródło zakażenia ustalono w 7 przypadkach (50%),a  w 2015 roku na 26 ognisk źródło zakażenia ustalono w 17, co stanowi 65,39%. Najczęściej wskazywanym źródłem zakażenia w analizowanych ogniskach byli zakażeni pacjenci, w trzech  przypadkach dodatkowo środowisko szpitalne i transmisja przez ręce personelu.

         W 2015 roku najczęściej występującym czynnikiem etiologicznym w ogniskach epidemicznych były następujące szczepy alarmowe: Clostridium difficile wytwarzający toksyny A i B (8 przypadków), Klebsiella pneumoniae ESBL+ (7 przypadków), rotawirusy (2 przypadki) oraz po 1 przypadku Pseudomonas aeruginosa, Escherichia coli ESBL, prątki gruźlicy, WZW typu C, Świerzbowiec ludzki, wirus ospy wietrznej. Natomiast
w 1 przypadku czynnik etiologiczny został zakwalifikowany jako zachorowanie grypopodobne, a w 2 ogniskach epidemicznych czynnika etiologicznego nie ustalono.

Najczęściej występującymi postaciami klinicznymi zakażeń w ogniskach zakażeń w 2015r. były: zakażenia przewodu pokarmowego, zapalenia płuc oraz w pojedynczych przypadkach zakażenia krwi, dolnych dróg oddechowych, układu moczowego i skóry.

W każdym zgłoszonym ognisku zakażenia w działaniach przeciwepidemicznych brał udział również właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny analizując tok postępowania   zapobiegawczego wdrożonego przez Zespół w szpitalu.

         W niektórych szpitalach nadal skład osobowy i kwalifikacje zespołów są niezgodne z wymogami prawnymi stąd wydane są decyzje administracyjne dot. zapewnienia w składzie osobowym zespołu osób spełniających kwalifikacje zgodne z Rozporządzeniem MZ z dnia 27 maja 2010r. w sprawie kwalifikacji członków zespołu kontroli zakażeń szpitalnych (j.t. Dz. U. z 2014r., poz. 746). Należy podkreślić iż powołanie i nadzór nad działalnością zespołu ds. kontroli zakażeń szpitalnych należy do obowiązków kierowników podmiotów leczniczych realizujących świadczenia szpitalne, bowiem profesjonalny skład członków zespołu posiadających stosowne kwalifikacje daje gwarancję wdrożenia i sprawnego funkcjonowania systemu zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych.    

         W celu zapewnienia bezpieczeństwa epidemiologicznego szpitali prowadzono nadzór nad prawidłową realizacją wdrożonych procedur i instrukcji,  tym prowadzeniem szkoleń personelu oraz kontroli wewnętrznych, a także monitorowano bieżący stan sanitarno-higieniczny szpitali. W uzasadnionych sytuacjach Zespoły ds. Kontroli Zakażeń Szpitalnych podczas dochodzeń epidemiologicznych pobierały wymazy bakteriologiczne ze środowiska szpitalnego. W niektórych szpitalach nadal występował problem  braku aktualizacji procedur istotnych dla działań przeciwepidemicznych oraz procedur adekwatnych do specyfiki oddziałów, w tym dotyczących izolacji pacjentów podejrzanych o wystąpienie choroby wysoce zakaźnej. W takich przypadkach podczas kontroli pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wystawiali zalecenia doraźne, które wpisywano do protokołu i książki kontroli, a następnie egzekwowano podczas rekontroli.

         Podejmowana była współpraca lekarzy ze szpitalnymi laboratoriami mikrobiologicznymi w zakresie dostępności do badań mikrobiologicznych oraz stosowania polityki antybiotykowej dot. terapii celowanej u pacjentów.

         W większości przypadków zakażeń rozpoznanych w szpitalu pacjenci przyjmowani do szpitala wcześniej leczeni byli w innych podmiotach działalności leczniczej i manifestowali objawy zakażenia florą patogenną, bądź byli zakażeni bezobjawowo po przyjęciu. Istotne stałe czynniki zwiększające ryzyko zakażenia ze strony pacjentów to: choroba podstawowa (nowotworowa), immunosupresja wywołana chorobą jak i leczeniem, niedożywienie, wcześniejsze leczenie (stomie, zabiegi operacyjne, antybiotykoterapia) inwazyjne  leczenie skojarzone  (zabieg operacyjny, radioterapia i leczenie cytostatykami) a także zaniedbania higieniczne.

         Należy zaznaczyć, że w części szpitali nadzór nad zakażeniami szpitalnymi utrudnia: brak wymaganej kwalifikacji członków zespołu ds. zakażeń szpitalnych, łączenie funkcji przez członków zespołów ds. kontroli zakażeń szpitalnych, niedobór personelu pielęgniarskiego i pomocniczego oraz pełnienie wielu funkcji przez  personel medyczny i pomocniczy.  

         Problemem pozostaje również  nieświadomość zagrożeń epidemiologicznych pracowników firm zewnętrznych, którym szpital zleca  utrzymanie czystości oraz częsta rotacja tego personelu.

         Brak pracowni mikrobiologicznej w strukturach więcej niż połowy szpitali woj. zachodniopomorskiego (63,88%) powoduje w części  ograniczenia badań bakteriologicznych w poszczególnych oddziałach szpitalnych, a tym samym brak rzeczywistej oceny zagrożeń. W związku z tym od kilku lat utrzymuje się tendencja spadkowa liczby pobieranych badań mikrobiologicznych tj. w 2015 roku wykonano 169 231 badań tj o 8589 mniej niż w 2014 roku.

         Poza oceną zagrożeń na terenie szpitalapoprzez współpracę zmikrobiologiem szpitalnym istotne znaczenie w walce z zakażeniami wywołanymi szczepami wielolekoopornymi ma celowana antybiotykoterapia i ujednolicona polityka antybiotykowa nadzorowana przez szpitalne Zespoły ds. Antybiotykoterapii.

         Reasumując, zakażenia szpitalne stanowią wyzwanie dla współczesnej medycyny i tylko zrozumienie ważności tej problematyki przez personel ochrony zdrowia ustawiczne szkolenia oraz monitoring zjawiska w poszczególnych szpitalach pozwolą zminimalizować ryzyko zakażeń pacjentów, a tym samym podnieść jakość usług medycznych w placówkach. 

Powrót do góry strony Ilość wyświetleń: 1471
  • Data opublikowania : 2016-06-29 10:46:50
  • Data ostatniej modyfikacji : 2016-06-29 11:51:23
  • Ostatnia aktualizacja dokonana przez : Marsula Rafał
  • Informację wprowadził : Marsula Rafał
  • Odpowiedzialny za treść : Opiela Renata
  • Podmiot udostępniający informację : WSSE Szczecin

Pobierz Acrobar Reader https://get.adobe.com/pl/reader/ do prawidłowego odczytywania treści zamieszczonych plików.

Zgodność z rozporządzeniem: W sprawie minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych

Projekt i wykonanie: WSSE Szczecin, Sekcja Informatyki; telefon 91 462 40 60 w 159

Wszystkie prawa zastrzeżone © 2011-2013

Wersja serwisu 0.1.12, Problemy, uwagi bądź propozycje proszę zgłaszać na adres: wsse.szczecin@pis.gov.pl

X
Ta strona używa cookie i innych technologii. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.