BIP GOV
BIP Książeczki zdr..enia szpitalne Czynniki alarmowe o..omorskim za 2016 r.

Czynniki alarmowe oraz analiza sytuacji epidemiologicznej zakażeń szpitalnych w woj. zachodniopomorskim za 2016 r.

Czynniki alarmowe oraz analiza sytuacji epidemiologiczne zakażeń szpitalnych w woj. zachodniopomorskim za 2016 r.

Zakażenia szpitalne występują we wszystkich szpitalach świata i stanowią istotny problem współczesnej medycyny. Postęp nauk medycznych, a w szczególności zwiększony zakres i rozległość zabiegów inwazyjnych oraz metod diagnostycznych stanowią ryzyko  wystąpienia zakażeń szpitalnych. Ponadto środowisko szpitalne będące rezerwuarem drobnoustrojów sprzyja wytwarzaniu mechanizmów antybiotykooporności. Stąd też interakcja drobnoustrojów środowiska szpitalnego, stanu odporności organizmu pacjenta oraz różnych dróg transmisji ma istotne znaczenie w rozwoju zakażeń szpitalnych.

Zakażenia szpitalne mogą wystąpić jako:

  • pojedyncze przypadki – wystąpienie zakażenia tylko u jednej osoby;
  •  szpitalne ognisko epidemiczne - wystąpienie co najmniej dwóch przypadków zakażeń, powiązanych epidemiologicznie, wywołanych tym samym czynnikiem chorobotwórczym.

Rejestr  zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych prowadzony jest przez szpitale w formie indywidualnych kart rejestracji w porządku chronologicznym lub alfabetycznym, zgodnie z przepisami art.14 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (j. t. Dz.U. z 2016r. poz. 1866 z późn.zm.). Zasady prowadzenia rejestru zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych, udostępniania danych nim objętych oraz okres ich przechowywania przez szpital określają przepisy Rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 grudnia 2011 roku w sprawie listy czynników alarmowych, rejestrów zakażeń szpitalnych i czynników alarmowych oraz raportów o bieżącej sytuacji epidemiologicznej szpitala ( Dz.U. z 2011r. Nr 294, poz.1741)

W ciągu kilkudziesięciu lat zmieniła się struktura epidemiologiczna zakażeń szpitalnych. W latach sześćdziesiątych XX wieku głównym czynnikiem zakażeń były bakterie Gram-dodatnie (głównie Staphylococcus aureus). W kolejnych latach dominującym czynnikiem etiologicznym stały się bakterie Gram-ujemne (Escherichia coli i Pseudomonas aeruginosa) oraz w dalszym ciągu Staphylococcus aureus. W latach dziewięćdziesiątych i po dzień dzisiejszy głównego znaczenia  w etiologii zakażeń szpitalnych nabrały lekooporne szczepy bakterii Gram-dodatnich i Gram-ujemnych tj. wysoce lekooporne Enterobacteriaceae spp. wytwarzające karbapenemazy typu KPC+, MBL (w tym NDM) lub OXA-48, również ESBL+ AMPc oraz szczepy laseczki beztlenowej  Clostridium difficile wytwarzające toksyny A i B.

Po przeanalizowaniu Raportu rocznego za 2016r. dotyczącego czynników alarmowych w jednostkach szpitalnych ustalono, że dominującym czynnikiem etiologicznym zakażeń szpitalnych w woj. zachodniopomorskim w przypadkach pojedynczych były Rotawirusy (1088 zarejestrowane zakażenia), które dominowały na oddziałach pediatrycznych. Wśród zarejestrowanych zakażeń rotawirusowych 88,2% wystąpiła do 72 godz. od przyjęcia do szpitala, natomiast 11,8% po 72 godz. od hospitalizacji.  Liczba zarejestrowanych  zakażeń wywołanych tym czynnikiem etiologicznym zwiększyła się w 2016 roku nieznacznie t. j. o 35 przypadków w stosunku do 2015 roku.

 Natomiast na oddziałach niezabiegowych dla dorosłych, zabiegowych chirurgicznych dorosłych oraz oddziałach intensywnej terapii dorosłych dominowały następujące czynniki alarmowe:

  • Klebsiella spp. ESBL(+) – 764 szczepy (17,49%), w 2015r. – 739 szczepów;
  • Escherichia coli ESBL+) – 539 szczepy (12,34%), w 2015r. – 402 szczepy;
  • Enterobacter spp. ESBL(+) – 181 szczepów (4,14%), w 2015r. – 126 szczepów;
  • Staphylococcus aureus MRSA – 286 szczepów (6,55%), w 2015r. – 350 szczepów;
  • Pseudomonas aeruginosa – 235 szczepów (5,38%), w 2015r. – 280 szczepów;
  • Acinetobacter – 128 szczepów – (2,93%), w 2015r. – 198 szczepów.

Największą liczbę szczepów Pseudomonas aeruginosa stwierdzono w ww. oddziałach oraz w oddziale oparzeniowym – 17,87% wśród ogółu szczepów Pseudomonas wyhodowanych w 2016r.

       W analizowanym okresie zmniejszył się udział Clostridium difficile wśród czynników etiologicznych w oddziałach niezabiegowych dorosłych i oddziałach zakaźnych, gdzie wyizolowano ten patogen wśród 438 pacjentów (10,02%), w 2015 roku zakażeń o tej etiologii było 529 przypadków(12,56%).

       Ponadto stwierdzono 50 przypadków Enterococcus spp. VRE , przy czym problem zakażeń o tej etiologii dotyczył pacjentów hospitalizowanych przede wszystkim w  obrębie oddziałów  intensywnej terapii dorosłych oraz oddziałów zabiegowych i niezabiegowych dorosłych. Dodatkowo  zarejestrowano 56 przypadków zakażeń grzybiczych o etiologii Candida tj. porównywalną liczbę w stosunku do 2015r. ( zarejestrowano wówczas 54 takie zakażenia).

       W 2016r. znacznie zwiększył się udział wszystkich opornych Enterobacteriaceae wśród ogółu czynników etiologicznych zakażeń szpitalnych (z 1267 w 2015r. do 1525 w 2016r. w tym 42 CPE)- udział szczepów wytwarzających karbapenemazy (CPE) wśród opornych Enterobacteriaceae wynosił 2,82%. Wśród zgłoszonych  przypadków zakażeń szpitalnych po raz pierwszy na terenie woj. zachodniopomorskiego odnotowano w 2016r. zakażenia wywołane przez pałeczki Klebsiella pneumoniae NDM dotychczas nie rejestrowane na terenie województwa - takich przypadków zgłoszono 9 oraz dodatkowo 3 przypadki nosicielstwa, w tym 2 ogniska epidemiczne na terenie szpitali.  Stąd polecono wszystkim szpitalom wzmożony monitoring oraz restrykcyjne przestrzeganie zasad przeciwepidemicznych w przypadku stwierdzenia zakażenia CPE.Zobowiązano również szpitale do opracowania procedury postępowania w przypadku stwierdzenia zachorowań sporadycznych oraz ognisk epidemicznych wywołanych przez  Gram ujemne pałeczki z rodziny Enterobacteriaceae wytwarzających karbapenemazy typu KPC, MBL (w tym NDM), OXA-48 na podstawie wytycznych Ministra Zdrowia i Krajowego konsultanta w dziedzinie mikrobiologii lekarskiej.

       Analizując ww. dane największą  liczbę zakażeń odnotowano, podobnie jak w latach ubiegłych na oddziałach intensywnej terapii, co wynika ze specyfiki oddziałów tj. faktu hospitalizowania najciężej chorych z innych oddziałów z niewydolnością wielonarządową i znacznie osłabioną odpornością, a także stosowania procedur wysokospecjalistycznych.

       Z Raportu rocznego wynika, że liczba pacjentów z zakażeniem wywołanym biologicznym czynnikiem w przypadkach pojedynczych, u których wykryto drobnoustrój chorobotwórczy przed przyjęciem lub w badaniu pobranym do 72 godz. od przyjęcia do podmiotu leczniczego w stosunku do ogółu stanowiła 62,05%, natomiast wykrytych w badaniu po upływie co najmniej 72 godz. od przyjęcia do podmiotu leczniczego – 37,95%.

       Analiza częstości występowania ognisk epidemicznych w latach 2012-2016 wykazała tendencję wzrostową - w 2011 roku odnotowano 13 ognisk epidemicznych, natomiast w roku 2016 - 29 ognisk epidemicznych, w których zakażeniu uległo 106 osób, co świadczy o poprawie monitoringu i zgłaszalności zakażeń.

       Na przestrzeni ostatnich czterech lat poprawie uległa jakość prowadzonych dochodzeń epidemiologicznych przez Zespoły ds. Zakażeń Szpitalnych, bowiem
w dochodzeniach epidemiologicznych coraz częściej udaje się ustalić prawdopodobne źródło/przyczyny i okoliczności wystąpienia zakażenia szpitalnego tj. w 2014 roku na 14 ognisk źródło zakażenia ustalono w 7 przypadkach (50%),  w 2015 roku na 26 ognisk źródło zakażenia ustalono w 17 przypadkach (65,39%), natomiast w 2016r. w 15 przypadkach, co stanowiło (51,72%). Najczęściej wskazywanym źródłem zakażenia w analizowanych ogniskach byli zakażeni pacjenci, w pojedynczych  przypadkach środowisko szpitalne i transmisja przez ręce personelu.

       W 2016 roku wśród zgłoszonych czynników etiologicznych ognisk epidemicznych nastąpiły następujące szczepy alarmowe: Klebsiella pneumoniae- 10 ognisk (ESBL-7 przypadków, MBL-1,MBL typ NDM- 2), Clostridium difficile wytwarzający toksyny A i B (5 przypadków), Staphylococcus aureus MRSA-4, Pseudomonas aeruginosa oporny na karbapenemy (2 przypadki) oraz po 1 przypadku rotawirusy, Enterococcus faecium VRE, wirus grypy AH1N1, Salmonella enteritidis, Acinetobacter baumanii oporny na karbapenemy oraz bakterie z grupy coli. Natomiast w 1 przypadku wyizolowano kilka czynników etiologicznych (Streptococcus salivarius, Streptococcus mitis, Enterococcus columbae oraz Enterococcus faecalis). Najczęściej występującymi postaciami klinicznymi w ogniskach zakażeń szpitalnych w 2016r. były: zapalenie płuc, zakażenia przewodu pokarmowego, posocznica oraz w pojedynczych przypadkach: zakażenia miejsca operowanego, układu moczowego i gałki ocznej.

W każdym zgłoszonym ognisku zakażenia w działaniach przeciwepidemicznych brał udział również właściwy Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny analizując tok postępowania   zapobiegawczego wdrożonego przez Zespół w szpitalu.

       W niektórych szpitalach nadal skład osobowy i kwalifikacje zespołów są niezgodne z wymogami prawnymi stąd wydane są decyzje administracyjne dot. zapewnienia w składzie osobowym zespołu osób spełniających kwalifikacje zgodne z Rozporządzeniem MZ z dnia 27 maja 2010r. w sprawie kwalifikacji członków zespołu kontroli zakażeń szpitalnych (j. t. Dz. U. z 2014r., poz. 746). Podkreślenia wymaga fakt, iż powołanie i nadzór nad działalnością zespołu ds. kontroli zakażeń szpitalnych należy do obowiązków kierowników podmiotów leczniczych realizujących świadczenia szpitalne, bowiem profesjonalny skład członków zespołu posiadających stosowne kwalifikacje stanowi podstawę do sprawnego funkcjonowania systemu zapobiegania i zwalczania zakażeń szpitalnych.    

       W celu zapewnienia bezpieczeństwa epidemiologicznego szpitali właściwi państwowi inspektorzy sanitarni prowadzili nadzór nad prawidłową realizacją wdrożonych w szpitalach procedur i instrukcji,  w tym prowadzeniem szkoleń personelu oraz kontroli wewnętrznych, a także bieżącym stanem sanitarno-higienicznym szpitali. W uzasadnionych sytuacjach Zespoły ds. Kontroli Zakażeń Szpitalnych podczas dochodzeń epidemiologicznych pobierały wymazy bakteriologiczne ze środowiska szpitalnego, a także każdorazowo analizowały prawidłowość przestrzegania obowiązujących procedur. W niektórych szpitalach nadal występował problem braku aktualizacji procedur istotnych dla działań przeciwepidemicznych oraz procedur adekwatnych do specyfiki oddziałów. W takich przypadkach podczas kontroli wystawiane były zalecenia doraźne, które wpisywano do protokołu i książki kontroli, a następnie egzekwowano podczas rekontroli.

       Podejmowana była współpraca lekarzy ze szpitalnymi laboratoriami mikrobiologicznymi w zakresie dostępności do badań mikrobiologicznych oraz stosowania polityki antybiotykowej dot. terapii celowanej u pacjentów.

       W większości przypadków zakażeń rozpoznanych w szpitalu pacjenci przyjmowani do szpitala wcześniej leczeni byli w innych podmiotach działalności leczniczej i manifestowali objawy zakażenia florą patogenną, bądź byli zakażeni bezobjawowo po przyjęciu.          Istotne stałe czynniki zwiększające ryzyko zakażenia ze strony pacjentów to: choroba podstawowa (nowotworowa), immunosupresja wywołana chorobą jak i leczeniem, niedożywienie, wcześniejsze leczenie (zabiegi operacyjne, antybiotykoterapia), inwazyjne  leczenie skojarzone  (zabieg operacyjny, radioterapia i leczenie cytostatykami) a także zaniedbania higieniczne.

       Należy zaznaczyć, że w części szpitali nadzór nad zakażeniami szpitalnymi utrudnia: brak wymaganej kwalifikacji członków zespołu ds. zakażeń szpitalnych, łączenie funkcji przez członków zespołów ds. kontroli zakażeń szpitalnych, niedobór personelu pielęgniarskiego i pomocniczego oraz pełnienie wielu funkcji przez  personel medyczny i pomocniczy.  

       Problemem pozostaje również  nieświadomość zagrożeń epidemiologicznych pracowników firm zewnętrznych, którym szpital zleca  utrzymanie czystości oraz częsta rotacja tego personelu.

       Istotne znaczenie w prowadzeniu stałego monitoringu zakażeń szpitalnych ma aktywność laboratoriów mikrobiologicznych, stąd niekorzystnym zjawiskiem jest brak w strukturach szpitali takich laboratoriów – taka sytuacja występuje w  23 nadzorowanych przez Państwową Inspekcję Sanitarną szpitalach woj. zachodniopomorskiego (65,71%) . Mimo to liczba pobieranych badań mikrobiologicznych w 2016r. zwiększyła się w stosunku do 2015r. (w 2016r. wykonano 194833 badania  tj.  o 19578 więcej  niż w 2015 roku kiedy wykonano 175255 badań ).

       Istotne znaczenie w walce z zakażeniami wywołanymi szczepami wielolekoopornymi ma celowana antybiotykoterapia i ujednolicona polityka antybiotykowa nadzorowana przez szpitalne Zespoły ds. Antybiotykoterapii.

       Reasumując, zakażenia szpitalne stanowią wyzwanie dla współczesnej medycyny i tylko zrozumienie ważności tej problematyki przez personel ochrony zdrowia, ustawiczne szkolenia oraz monitoring zjawiska w poszczególnych szpitalach pozwolą zminimalizować ryzyko zakażeń pacjentów, a tym samym utrzymać właściwą jakość usług medycznych w placówkach.

Powrót do góry strony Ilość wyświetleń: 356
  • Data opublikowania : 2017-06-13 14:20:36
  • Data ostatniej modyfikacji : 2017-06-14 07:41:36
  • Ostatnia aktualizacja dokonana przez : Marsula Rafał
  • Informację wprowadził : Marsula Rafał
  • Odpowiedzialny za treść : Opiela Renata
  • Podmiot udostępniający informację : WSSE Szczecin

Pobierz Acrobar Reader https://get.adobe.com/pl/reader/ do prawidłowego odczytywania treści zamieszczonych plików.

Zgodność z rozporządzeniem: W sprawie minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych

Projekt i wykonanie: WSSE Szczecin, Sekcja Informatyki; telefon 91 462 40 60 w 159

Wszystkie prawa zastrzeżone © 2011-2013

Wersja serwisu 0.1.12, Problemy, uwagi bądź propozycje proszę zgłaszać na adres: wsse.szczecin@pis.gov.pl

X
Ta strona używa cookie i innych technologii. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.