BIP GOV
BIP Książeczki zdr..enia szpitalne Czynniki alarmowe o..pomorskim za 2013r.

Czynniki alarmowe oraz analiza sytuacji epidemiologicznej zakażeń szpitalnych w woj. zachodniopomorskim za 2013r.

W dobie szerokiego stosowania antybiotyków w leczeniu zakażeń, zarówno w szpitalu jak i w podstawowej opiece zdrowotnej, pojawił się problem oporności bakterii na antybiotyki. Bakterie rozpoczęły walkę o przetrwanie, szczególnie w środowisku szpitalnym. Powstały różnego rodzaju mechanizmy oporności na antybiotyki i chemioterapeutyki, a drobnoustroje wytwarzające te mechanizmy nazwano patogenami alarmowymi lub alert-patogenami (ang. alert-pathogens). To właśnie te bakterie w dużej części są odpowiedzialne za powstające zakażenia szpitalne. Potrafią przetrwać w środowisku szpitalnym i przy pomocy plazmidów oraz transpozonów przekazywać informację genetyczną między sobą w obrębie tego samego gatunku, jak również między gatunkami. Bakterie te są selekcjonowane przez nadużywanie antybiotyków i posiadają różne fenotypy oporności na antybiotyki.

Mimo wielu działań mających na celu usunięcie czynników zakażeń, środowisko szpitalne stanowi rezerwuar drobnoustrojów i szczególnie sprzyja wytwarzaniu mechanizmu oporności patogenów na antybiotyki. Przyczyną zakażeń szpitalnych może być praktycznie każdy rodzaj czynnika zakaźnego począwszy od wirusów poprzez bakterie i grzyby aż po pasożyty.

Po przeanalizowaniu Raportu rocznego za 2013r. dotyczącego czynników alarmowych w jednostkach szpitalnych ustalono, że dominujący czynnik etiologicznypojedynczych zakażeń szpitalnych stanowiły Rotawirusy (1046 zarejestrowanych zakażeń), które przeważały na oddziałach pediatrycznych i zakaźnych (25,88%). Natomiast na oddziałach niezabiegowych dla dorosłych, zabiegowych chirurgicznych dorosłych, oddziałach intensywnej terapii dorosłych oraz oddziałach oparzeniowych dominowały następujące czynniki alarmowe:

  • Klebsiella spp. ESBL(+) – 654 szczepy (16,18%), w 2012r. – 553 szczepów, w 2011r. – 275 szczepów;
  • Escherichia coli ESBL+) – 471 szczepów (11,65%), w 2012r. – 326 szczepów, w 2011r. – 275 szczepów;
  • Enterobacter spp. ESBL(+) – 112 szczepów (2,77%), w 2012r. - 151 szczepów;
  • Staphylococcus aureus MRSA – 267 szczepów (6,61%), w 2012r. – 358 szczepów, w 2011r. – 293 szczepy;
  • Acinetobacter – 236 szczepów – (5,84%), w 2012r. – 222 szczepy, w 2011r. – 299 szczepów;
  • Pseudomonas aeruginosa – 332 szczepy (8,21%), w 2012r. – 286 szczepów, w 2011r. – 158 szczepów.

W 2013 roku znacznie zwiększył się udział Clostridium difficile wśród czynników etiologicznych zakażeń w oddziałach intensywnej terapii, oddziałach zabiegowych i niezabiegowych dorosłych, oddziałach niezabiegowych dziecięcych, hematologii/onkologii oraz oddziałach zakaźnych, gdzie wyizolowano ten patogen 343 razy (8,49%), w 2012 roku 181 przypadków, w 2011 roku tylko w 15 przypadkach.

Natomiast w oddziałach niezabiegowych dorosłych, oddziałach zakaźnych, psychiatrii oraz oddziałach dializ i stacjach dializ stwierdzono 150 przypadków HCV (3,71%), w 2012 roku było 245 przypadków.

Ponadto stwierdzono 18 przypadków Enterococcus spp. VRE(+)  (w 2012r.  – 11) tj. w oddziałach intensywnej terapii dorosłych i hematologii/onkologii (po 5 przypadków),  oddziale zabiegowym dorosłych (3 przypadki), transplantologii (2 przypadki) oraz  na oddziale intensywnej terapii dzieci,  niezabiegowym dorosłych oraz zakaźnym (po 1 przypadku).

Analizując ww. dane największą  liczbę zakażeń odnotowano, tak jak w latach ubiegłych na oddziałach intensywnej terapii, co wynika ze specyfiki oddziałów tj. faktu hospitalizowania najciężej chorych z innych oddziałów z niewydolnością wielonarządową i znacznie osłabioną odpornością, a także stosowania procedur wysokospecjalistycznych.

Z Raportu rocznego wynika, że liczba pacjentów z zakażeniem wywołanym biologicznym czynnikiem w przypadkach pojedynczych, u których wykryto drobnoustrój chorobotwórczy przed przyjęciem lub w badaniu pobranym do 72 godz. od przyjęcia do podmiotu leczniczego w stosunku do ogółu stanowiła 54,87% (w 2012r. - 61,81%), natomiast wykrytych w badaniu po upływie co najmniej 72 godz. od przyjęcia do podmiotu leczniczego – 45,13% (w 2012r. - 38,19%).

Ponadto w 2013 roku zgłoszono do Państwowej Inspekcji Sanitarnej 25 ognisk zakażeń szpitalnych, w których zakażonych ogółem było 212 osób. Wśród czynników etiologicznych ognisk epidemicznych dominowały Klebsiella pneumoniae ESBL(+) - 10 ognisk (40%), Clostridium difficile wytwarzający toksyny A i B, w tym 1 szczep hiperwirulentny 027/NAP1/B1 – 7 ognisk (28%), Rotawirusy – 5 ognisk (20%), Pseudomonas aeruginosa – 2 ogniska (8%) oraz 1 ognisko -  Acinetobacter baumannii oporny na karbapenemy (4%).

Z analizy danych dotyczących ognisk zakażeń szpitalnych za ostatnie lata wynika, iż w 2011 roku na 13 zgłoszonych ognisk szpitalnych źródło zakażenia zostało ustalone tylko w 2 przypadkach (15,38%), natomiast w 2012 roku na 13 ognisk epidemicznych źródło zakażenia udało się  ustalić w 12 przypadkach (92,3%), w 2013 roku na 25 ognisk źródło ustalono w 22 przypadkach (88%). Świadczy to o poprawie jakości prowadzonych dochodzeń epidemiologicznych przez Zespoły ds. Zakażeń Szpitalnych. Należy podkreślić, że najczęściej źródłem zakażenia byli chorzy pacjenci, natomiast drogą przenoszenia zakażeń była droga kontaktowa poprzez ręce personelu.

W celu zapewnienia bezpieczeństwa epidemiologicznego szpitali prowadzono nadzór nad prawidłową realizacją wdrożonych procedur i instrukcji, prowadzono szkolenia personelu, monitorowano stan sanitarno-higieniczny szpitali. W uzasadnionych sytuacjach pobierano wymazy bakteriologiczne ze środowiska szpitalnego oraz od personelu. W niektórych szpitalach nadal występował problem  braku aktualizacji procedur istotnych dla działań przeciwepidemicznych oraz procedur adekwatnych do specyfiki oddziałów. Istniały również zaniedbania w zakresie dokumentowania  prowadzenia kontroli wewnętrznych. W takich przypadkach podczas kontroli pracownicy Państwowej Inspekcji Sanitarnej wystawiali zalecenia doraźne, które wpisywano do protokołu i książki kontroli, a następnie egzekwowano podczas rekontroli.

Podejmowana była również współpraca lekarzy z laboratoriami mikrobiologicznymi w zakresie dostępności do badań mikrobiologicznych oraz stosowania polityki antybiotykowej dot. terapii celowanej u pacjentów.

W większości przypadków zakażeń rozpoznanych w szpitalu pacjenci przyjmowani do szpitala wcześniej leczeni byli w innych podmiotach działalności leczniczej i manifestowali objawy zakażenia florą patogenną, bądź byli zakażeni bezobjawowo po przyjęciu. Ze względu na zagrożenie pacjentów  izolowano zgodnie z procedurami.

Istotne stałe czynniki zwiększające ryzyko zakażenia ze strony pacjentów to: choroba podstawowa (nowotworowa), immunosupresja wywołana chorobą jak i leczeniem, niedożywienie, wcześniejsze leczenie (stomie, zabiegi operacyjne, antybiotykoterapia) inwazyjne  leczenie skojarzone  (zabieg operacyjny, naświetlania i leczenie cytostatykami), a także nieprzestrzeganie procedur przeciwepidemicznych w tym podstawowej procedury mycia i dezynfekcji rąk.

Należy zaznaczyć, że w części szpitali nadzór nad zakażeniami szpitalnymi utrudnia: brak wymaganej kwalifikacji członków zespołu ds. zakażeń szpitalnych, łączenie funkcji przez członków zespołów ds. zakażeń szpitalnych, niedobór personelu pielęgniarskiego i pomocniczego oraz pełnienie wielu funkcji przez  personel medyczny i pomocniczy.  

Problemem pozostaje również  nieświadomość zagrożeń epidemiologicznych pracowników firm zewnętrznych, którym szpital zleca  utrzymanie czystości oraz częsta rotacja tego personelu.

Z analizy danych wynika, że w strukturach więcej niż połowy szpitali województwa zachodniopomorskiego (69,44%) stwierdzono brak pracowni mikrobiologicznej. Jednak, niezależnie od tego, w niektórych oddziałach szpitalnych (niezabiegowe, położnictwa i ginekologii, zakaźny, ortopedii) ilość wykonanych badań znacznie wzrosła. Łącznie w 2013 roku wykonano 177952 badań  tj. o 27643 więcej niż w 2012 roku.

W przypadkach stwierdzenia alert patogenu oceniano antybiotykowrażliwość izolowanych drobnoustrojów i w zależności od wyników dokonywano zmiany polityki antybiotykowej. Jednakże w części szpitali problemem pozostaje brak  ujednoliconej polityki antybiotykowej oraz bieżącej współpracy z mikrobiologiem (m.in. z powodu braku pracowni mikrobiologicznej na terenie szpitala).

Reasumując, zakażenia szpitalne stanowią wyzwanie dla współczesnej medycyny i tylko zrozumienie ważności tej problematyki przez personel ochrony zdrowia ustawiczne szkolenia oraz monitoring zjawiska w poszczególnych szpitalach pozwolą zminimalizować ryzyko zakażeń pacjentów, a tym samym podnieść jakość usług medycznych w placówkach.

Powrót do góry strony Ilość wyświetleń: 2964
  • Data opublikowania : 2014-05-14 13:00:13
  • Data ostatniej modyfikacji : 2014-05-14 13:13:11
  • Informację wprowadził : Nikończuk Paweł
  • Odpowiedzialny za treść : Opiela Renata
  • Podmiot udostępniający informację : WSSE Szczecin

Pobierz Acrobar Reader https://get.adobe.com/pl/reader/ do prawidłowego odczytywania treści zamieszczonych plików.

Zgodność z rozporządzeniem: W sprawie minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych

Projekt i wykonanie: WSSE Szczecin, Sekcja Informatyki; telefon 91 462 40 60 w 159

Wszystkie prawa zastrzeżone © 2011-2013

Wersja serwisu 0.1.12, Problemy, uwagi bądź propozycje proszę zgłaszać na adres: wsse.szczecin@pis.gov.pl

X
Ta strona używa cookie i innych technologii. Korzystając z niej wyrażasz zgodę na ich używanie, zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki.